معرفی کتاب “ایلیوم” اثر دن سیمونز

این هفته، به مناسبت هفتۀ رباتیک، در زنگ معرفی کتاب تکانه به معرفی کتاب “ایلیوم” اثر دن سیمونز، نویسندۀ علمی‌تخیلی معاصر می‌پردازیم.

ایلیوم یکی از خاص‌ترین آثار علمی‌تخیلی در زیرشاخۀ رباتیک است، چرا که در آن المان‌های علمی‌تخیلی با ارجاع به بعضی از بزرگترین شاهکارهای ادبی کهن و مدرن نوع بشر می‌آمیزند و یکی از جذاب‌ترین، بدیع‌ترین، عمیق‌ترین و پخته‌ترین آثار علمی‌تخیلی هزارۀ جدید را رقم می‌زنند. دن سیمونز برای این کتاب در سال 2003 برندۀ جایزۀ معتبر لوکاس و نامزد جایزۀ نبولا شد.

داستان ایلیوم در جهان آینده می‌گذرد که حماسۀ ایلیاد در آن بازسازی می‌شود و خدایان، انسان‌ها، پساانسان‌ها و ربات‌ها در یک حماسۀ علمی‌تخیلی نقش‌آفرینی می‌کنند. در قلب این داستان، ماجرای دو رباتی نهفته است که از نسل ربات‌هایی بسیار پیشرفته هستند و به مطالعۀ انسان‌ها علاقه‌مند هستند. برای مثال به صورت خاص، آن‌ها دربارۀ آثار ادبی تاثیرگذار بشر به تبادل نظر و تفکر می‌پردازند؛ از ایلیاد و ادیسۀ هومر و آثار شکسپیر گرفته تا نوشته‌های ولادیمیر نابوکوف و شاهکار مدرنی مثل در جستجوی زمان از دست رفته، شاهکار قرن بیستمی مارسل پروست. در این داستان گویا جای انسان و ربات‌ها با یکدیگر عوض شده، حالا این ربات‌ها هستند که به ما به چشم موضوعی برای مطالعه می‌نگرند. اما این رشته‌ای از داستان عظیم ایلیوم است، داستانی با جزئیات و اشارات متعدد به فرهنگ و ادبیات انسانی چنان زیاد که خواننده را مبهوت می‌کند و بینامتنی بودن را به قوی‌ترین شکل ممکن در بستر ادبیات علمی‌تخیلی ارائه می‌کند.

دن سیمونز کتاب ایلیوم را در به عنوان قسمت اول دوگانۀ “ایلیوم/المپوس” نوشت و هم‌اکنون نه تنها به عنوان یکی از بهترین آثار وی، بلکه به عنوان یکی از قابل‌توجه‌ترین آثار علمی‌تخیلی مدرن به شمار می‌رود.​